Vakidioten die het hele land afreizen om het kleuteronderwijs net een beetje beter én mooier te maken. Dat zijn Mike en Anouk! Van Pieterburen tot aan Maastricht en van regulier tot aan cluster 2, 3 en 4: op al deze scholen mogen zij bijdragen aan een sterke basis én schudden ze graag even aan de boom. Deze keer de vraag: hoe start je nou een schooljaar op? Een vraag die zij beantwoorden met een tegenvraag: zou het misschien allemaal wat minder mogen?
Mike
‘Jonge kinderen bewegen te weinig. Een feit dat we niet meer kunnen en mogen negeren. Toch zie ik in de praktijk van alledag dat ondanks deze kennis zowel de bewegingsruimte als de bewegingsactivering nog niet voldoende toeneemt op de scholen. Sterker nog, wanneer het aantal kinderen groeit, worden de stoelen en tafels weer van zolder gehaald en neemt de bewegingsruimte af! Met de actie #kontopdegrond willen Anouk en ik de kleuter weer centraal stellen, niet het meubilair. Ons doel voor 2024 is dan ook dat 50% van alle stoelen en tafels uit de kleutergroepen verdwenen is. ‘Maar hoe dan?!’ vraag je je misschien af. Wacht maar, wij neme je vragen en twijfels weg.’
Anouk
‘Voor mij is zitten op de grond niets nieuws. Mijn eigen kleuterleerkracht was namelijk praktisch ingesteld en daardoor zat ik als kleuter elke dag in de kring op de grond. En wat blijkt? Ik heb er niks aan overgehouden! Mijn overtuiging van het belang van bewegen nam toe toen ik mijn eigen onderwijspraktijk begon. Bij het zien van het zoveelste kind dat zijn/haar eigen kleding niet aan of uit kon trekken of van de stoel afgleed, schoot ik in de actiestand. Leerlingen komen over het algemeen motorisch minder ontwikkeld binnen op school dan 10 jaar geleden. Als school kan je daar beter proactief op inspelen en je onderwijspraktijk erop aanpassen. Als een kind zelf niet in staat is om basale bewegingen uit te voeren, wat doet dat met het zelfbeeld van een in aanleg vaardig, stoer en competent kind? Dus kom ook in actie en activeer die kleuterlijven; gebruik de vloer zo veel mogelijk, creëer fysieke ruimte en kijk kritisch naar de dynamiek van jouw schooldag.’
Mike
‘Tafelparadijzen, zo noem ik kleutergroepen regelmatig. Wanneer ik door mijn knieën zak en mij op ooghoogte van een kleuter bevind, zie ik voornamelijk tafels en stoelpoten. En nog te vaak veel vloer oppervlakte die vrijgehouden is voor 30 stoelen, gecentreerd voor het digibord. Tafels en stoelen lijken de strijd om de schaarse ruimte te hebben gewonnen van de speelplekken. Dat kan anders, dat moet anders! Een duidelijk speerpunt voor mij is dat de traditionele grote kring wordt geschrapt van de dagplanning. Het enige moment om met de hele groep te zijn, is tijdens het ‘samenzijn’. Een kort en bondig moment waarbij groepsgevoel centraal staat. Dat is ook het moment waarop gevierd, gezongen en voorgelezen wordt. Iedereen zit dan lekker op een kussentje op de grond. Een heerlijk kleed kan ook dienst doen voor deze belangrijke samen-tijd. Wanneer je verder alleen nog maar werkt met gesplitste kringen, heb je dus sowieso nog maar de helft van je stoelen nodig. Zo gepiept: #stoelenuitdeklas! Wanneer de ene helft in de gesplitste kring zit, speelt de andere helft op kleden op de grond of staand aan tafel. Drie groepstafels zijn meer dan voldoende en door het samenzijn op de grond plaats te laten plaatsvinden, ontstaat er een zee van ruimte voor rijke speelplekken. Want in die plekken bevindt zich de ontwikkelkracht voor kleuters!’
Anouk
Een instructie in de kring voorafgaand of aansluitend aan het eet- en drinkmoment maakt ze passief in plaats van actief. En besef je dat het houden van 30 stoelen voor een eetmoment van 20 minuten niet in verhouding staat tot de 5,5 uur speelleertijd die kinderen de rest van de dag nodig hebben. Heb je extra handen in de kleuterbouw? Verzamel al je kleine wiebelkonten en zet deze begeleiding in op extra kwalitatieve beweegmomenten in de gymzaal of buiten. Het hoofd ontwikkelt zich immers via het lijf!’
TIPS
- Heb je twijfelaars binnen jouw team, start dan met een testfase. Zoek vooral naar aanpassingen die werken voor jullie en de visie van jullie school. Draai een groepstafel op zijn kop en maak er een speelhoek van. Na de testfase kan de tafel op Marktplaats, gegarandeerd!
- Betrek het hele team bij jullie aanpak en bespreek je zorgpunten. Wat gaan jullie doen met de schoonmaak, gaan de kinderen sloffen dragen, wat vraagt dit van de overblijf, etc?
- Veranderen is spannend, ook voor kinderen. Verwacht niet dat het zitten op de grond in één keer moeiteloos verloopt. Geef de veranderingen tijd en vergeet niet dat iedereen moet wennen en nieuwe gewoontes moet aanleren.
- Vergeet niet om de ouders/verzorgers te informeren. Neem op in je schoolgids waarom jullie kinderen op de grond laten spelen en dat kinderen vies worden op school. Gemakkelijke kleding is een must!
Ben jij net als de 150 scholen die al meedoen? Deel dan vooral je foto’s en verhalen op social media met de hashtags #kontopdegrond en #stoelenuitdeklas. Vergeet Mike en Anouk niet te volgen voor meer praktische tips!