Vakidioten die het hele land afreizen om het kleuteronderwijs net een beetje beter én mooier te maken. Dat zijn Mike en Anouk! Van Pieterburen tot aan Maastricht en van regulier tot aan cluster 2, 3 en 4: op al deze scholen mogen zij bijdragen aan een sterke basis én schudden ze graag even aan de boom. Deze keer de vraag: hoe start je nou een schooljaar op? Een vraag die zij beantwoorden met een tegenvraag: zou het misschien allemaal wat minder mogen?
Anouk
“Ooit was ik zelf een juf die gebukt ging onder twee sterke krachten: de leerdoelen én het thema. Door gebrek aan tijd, kennis en materialen eindigde dat nog weleens in kleurplaten aan het verfbord en werkbladen naast de watertafel. Bommetjevol doelen en lekker thematisch, dat natuurlijk wel! Maar de kinderen? Die deed ik tekort. Sensopathische spelplekken kennen van origine geen goed of fout. En door mijn goedbedoelde impulsen zag ik kinderen gefrustreerd raken door deze spelplekken omdat zij onvoldoende de kans kregen te leren door te ervaren. Ik ging te snel té hard. De kracht van sensopathische plekken ligt in het feit dat ze open zijn, iedereen kan op zijn eigen wijze spelen met materialen zoals zand, water, verf, klei, papier en lijm. Waarom worden deze spelplekken dan gesloten gemaakt?
Mike
“Kleine zintuigelijke ontploffingen, zo kunnen sensopathische prikkels bij kinderen door het lijf heen werken. Alles in jouw groep ruikt, smaakt, voelt, geeft sensaties en geeft informatie. Hoe zijn al deze ervaringen bewust onderdeel van jouw aanbod en aanpak? Naast kunnen differentiëren op spelniveau kun je wellicht ook je blik eens werpen op kinderen die graag ervaringen op willen doen maar jou nog nodig hebben om een teveel aan prikkels te voorkomen. Handschoenen aan mogen trekken bij de zandtafel, verse kruiden in de watertafel kunnen ruiken en zelf fruit en groenten snijden voor de tussendoortjes of overblijf zijn allemaal manieren om kinderen op hun eigen tempo zintuigelijke informatie te laten verwerken en positief te (her)schikken.”
Anouk
“Kinderen maken intrinsiek gedreven keuzes maar ook extrinsiek gedreven keuzes. Je ziet ze vast zelf ook: de kinderen die net zo lang bij het planbord staan te dralen tot hun vriendje dan eindelijk komt kiezen. Ze motiveren hun spelkeuze in dit geval extrinsiek, vanuit een ervaren tekort dat zij graag aan willen vullen. Een kind kiest dan dus uit veiligheid niet wat hij wil spelen maar met wie hij wil spelen. Die ervaren tekorten gaan dikwijls over veiligheid en vertrouwen. Wil jij graag dat de kinderen in jouw groep het aankomende jaar openstaan voor een grote diversiteit aan spelpartners, dan zal je ze vanaf de start daar zorgvuldig in moeten begeleiden. Besteed in jouw groep dus ruim de tijd aan elkaar echt te leren kennen en elkaars verschillen én overeenkomsten te ontdekken. In bijvoorbeeld de Kanjerklapper barst het van allerlei leuke spelvormen om ook kleuters echt in verbinding met elkaar te brengen. In deze klapper staan namelijk 66 spellen en oefeningen die geschikt zijn voor de peuters en kleuters. De spellen en oefeningen zijn verdeeld in vier categorieën: kennismaken, samenwerken, vertrouwen, en bewegen & concentratie. Heb vooral geen haast met het opstarten van een thema. De verbinding gaat echt voor!”
7 Tips voor meer overzicht
- Impulskast: verzamel doelgerichte spelimpulsen of themamateriaal in bakken en pak ze erbij als het kind er klaar voor is. Scheelt je ook bergen met tijd in de voorbereiding.
- Spel in de bak: wil je toch themaspel met zand, water, mais, schelpen, bladeren of klei aanbieden? Maak dan losse spelplekken in kleine (IKEA-)bakken.
- Differentieer: ieder kind vraagt om een andere omgeving bij sensopathische spelplekken. Er zijn andere spullen nodig voor vaardige en minder spelvaardige kinderen.
- Balans: vind balans tussen het product en de ervaring. Laat de ervaring de deur openzetten naar het hoofd.
- Koken en bakken: koken is de topper onder de sensopathische activiteiten. Alle zintuigen worden aangesproken. Dus iedere week koken en bakken, net als op de vrije school.